Website over de 23 grondrechten in de Grondwet

Nieuws

Staatscommissie Parlementair stelsel publiceert 'Probleemverkenning'

Nieuws

Deze maand verscheen de publicatie Probleemverkenning van de Staatscommissie Parlementair stelsel onder leiding van Johan Remkes met de thema's die men de komende tijd wil gaan onderzoeken.

Begin februari dit jaar heeft toenmalig minister Plasterk van Binnenlandse Zaken de Staatscommissie Parlementair stelsel ingesteld die zich moet gaan buigen over een ‘staatsrechtelijke herbezinning’ op de parlementaire democratie.
In hun eerste publicatie getiteld Probleemverkenning doet de staatscommissie verslag van de eerste fase van haar werkzaamheden. Centraal staat een analyse van de sterke en zwakke punten van de Nederlandse parlementaire democratie. De commissie heeft niet alleen naar het stelsel als zodanig gekeken, maar ook naar actuele ontwikkelingen in politiek en samenleving in het algemeen.

De Staatscommissie Parlementair stelsel noemt zes thema's die ze de komende twee jaar verder willen onderzoeken.

  • Principe van vertegenwoordiging   Voelen mensen zich nog wel goed vertegenwoordigd door de leden van de Eerste en de Tweede Kamer? Kunnen zij er vertrouwen in hebben dat hun belangen zo goed mogelijk worden behartigd?
  • Rol politieke partijen   Politieke partijen moeten de samenleving verbinden met de politiek, maar lijken deze functie steeds meer te verliezen. Partijen hebben steeds minder leden en moeten daaruit geschikte kandidaten zoeken.
  • Kabinetsformatie   Bij de verkiezingen kiezen de mensen een nieuwe Tweede Kamer, maar geen nieuw kabinet. Formaties vormen een gesloten proces. Moeten kiezers niet meer invloed krijgen op de kabinetsformatie?
  • Weerbaarheid democratie   Moet onze democratische rechtsstaat niet beter worden beschermd tegen ondermijning? De staatscommissie maakt zich in dit verband ook zorgen over de risico’s van digitalisering, in het bijzonder over de beïnvloeding van kiezers met gerichte digitale middelen.
  • Macht nationale overheid   Veel belangrijke beslissingen worden niet meer in Den Haag genomen, maar steeds vaker door anderen, zoals de Europese Unie, gemeenten of provincies. Hoe gaat het parlement daarmee om?
  • Tweekamerstelsel   In ons parlementair stelsel is de Tweede Kamer belangrijker dan de Eerste Kamer. De taakverdeling tussen de Tweede en de Eerste Kamer is niet altijd even duidelijk. Als beide Kamers het niet eens zijn, is er geen regeling om conflicten op te lossen.

Volledige tekst Probleemverkenning

 

EERDERE BERICHTGEVING STAATSCOMMISSIE

Uitgelicht

Rechter als schuldige

In februari zette de rechter een streep door een inreisverbod voor drie conservatieve islamitische predikers dat de ministers Faber en Van Weel hadden uitgevaardigd. Minister Faber noemde de uitspraak van de rechter  'een zwarte dag’, Van Weel had het over 'een teleurstellende uitkomst'. De rechter werd in de socials zwaar onder vuur genomen.

Voorzitter Marc Flierstra van de Vereniging voor Rechtspraak hekelde in Trouw van 25 februari 2025 de reactie van beide ministers: ‘Door dit soort uitspraken denken mensen dat het door deze rechter komt dat de haatpredikers Nederland in mochten. De ministers zijn zo medeschuldig aan het creëren van een klimaat waarbij deze rechter als schuldige wordt gezien. Het probleem lag bij het besluit van de ministers. Die hebben hun huiswerk niet goed gedaan. Als je dat nalaat, moet je vervolgens niet verbaasd zijn als een rechter gewoon zijn werk doet en oordeelt: Zo kan het niet.’

De rechter geoordeeld dat de ministers onvoldoende hadden gemotiveerd waarom de drie sprekers een bedreiging voor de openbare orde waren.
(06.04.2025)

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Nieuw verschenen

Van stem tot zetel voor 1 crop crop

Filip Moons

Van stem tot zetel

Van stem tot zetel laat leerlingen van de bovenbouw havo/vwo kennismaken met de wiskundige principes in het Nederlandse kiesstelsel. Denk aan begrippen als quotum, kiesdeler en restzetel. Filip Moons van het Freudenthal Instituut van de Universiteit van Utrecht laat de leerlingen zien welke wiskundige logica achter de Nederlandse democratie zit.

Van Stem tot zetel is inmiddels aflevering 76 in de Zebra-reeks . De boekjes laten de leerlingen kennismaken met het toepassen van wiskunde bij interessante onderwerpen die normaal gesproken niet in wiskundelessen aan de orde komen. (13.12.2025)

ISBN 9789050412155, Epsilon Uitgaven, Utrecht, 2025

Lees meer over nieuwe boeken!

 

Knipoog

Het voorkomen van het kwaad

Bij de behandeling van de asielwetten in de Eerste Kamer in april 2026 kwam ook de functie van de Eerste Kamer weer eens uitgebreid aan de orde. Een discussie die al in 1848 ontstond toen de liberale coryfeeën Johan Rudolph Thorbecke en Dirk Donker Curtius het volkomen oneens bleken over de toekomst van de Eerste Kamer.

Bij zijn pogingen om de Nederlandse staatsinrichting te hervormen was Thorbecke in 1848 stellig van plan om de Eerste Kamer op te heffen. Hij noemde deze ‘zonder grond en doel’.
Dat dat niet lukte, moet op het conto van minister Donker Curtius worden geschreven. In zijn biografie De man van 1848 over Dirk Donker Curtius schrijft Mathijs van de Waardt over deze kwestie (pag. 246):

Donker zocht in de Eerste Kamer een instelling voor 'bedaarde overweging'. De Eerste Kamer was 'een waarborg tegen overijling, eene beperking van hartstogten in onrustige tijden, een bolwerk voor de troon' en daarnaast 'een krachtigen steun der wet'.
Dat de Kamer zelf niet veel bewerkstelligde, maar een waarborg was, was voor Donker evident. Hij benadrukte nog eens ‘dat in het algemeen het nut eener Eerste Kamer, hoe ook zamengesteld, meer gelegen is in het voorkomen van het kwaad dan in het stichten van het goede.
(20.04.2026)

Bekijk oude afleveringen Knipoog